Historia Hufca Lubliniec

Harcerstwo to nie jest coś, co się umie, ale to jest coś czym się jest.

enfrdeitptrues

Historia Hufca Lubliniec

Stanisław Wojciechowski


Urodził się 25 kwietnia 1909 r. w Śmiglu (okolice Leszna) jego ojciec, Alojzy Wojciechowski (1864-1935) był organistą w miejscowym kościele,  a także współzałożycielem i dyrygentem Towarzystwa Śpiewaków Polskich „Harmonia” w Śmiglu. Stanisław Wojciechowski  ukończył Wyższą Szkołę dla Chłopców i Dziewcząt w Śmiglu, przekształconą później w Szkołę Wydziałową, gdzie rozpoczął swoją przygodę w harcerstwem.

12woj3
Drużyny Harcerskie ze Śmigla (rok 1928)

Naukę kontynuował w Państwowym Męskim Seminarium Nauczycielskim w Lesznie, gdzie wstąpił do działającej przy nim II Męskiej Drużyny Harcerskiej im. Juliusza Słowackiego. W 1927 r. został jej drużynowym.

lesznoszkola2016rf
Królewskie Ewangelickie Seminarium dla Nauczycieli w Lesznie z ok 1910r.
Po odzyskaniu niepodległości Państwowe Seminarium Nauczycielskie  Męskie
(ze szkołą ćwiczeń),
obecnie I Liceum Ogólnokształcące.

Aktywnie udzielał się też w innych organizacjach. Gdy w seminarium utworzono koło Ligi Obrony Powietrznej Polski (listopad 1927), wszedł w skład jej zarządu i piastował funkcję sekretarza.

lesznoszkola2016rf2
Nauczyciele i absolwenci Państwowego Seminarium Nauczycielskiego w Lesznie
Najprawdopodobniej - 7 od lewej, w górnym rzędzie Stanisław Wojciechowski

Po ukończeniu seminarium w 1928 r.  wyjechał do Lublińca, gdzie od października pracował w Szkole Powszechnej jako nauczyciel.

12wojciechowskiwszkole20167rStanisław Wojciechowski (w środku),
wśród uczniów Szkoły Powszechnej w Lublińcu (1929r)

W latach 1930-1931 odbywał obowiązkową służbę wojskową w Tarnowskich Górach w 11 Pułku Piechoty.

12wojsko1
Stanisław Wojciechowski, w mundurze wojskowym, 
w czasie odbywania obowiązkowej służby wojskowej

Od razu po przybyciu do Lublińca włączył się w pracę harcerską na terenie Hufca Lubliniec. W 1930 r. prowadził III MDH im. Orląt Lwowskich w Lublińcu. Działał aktywnie w Kręgu Starszoharcerskim, który współprowadził wraz z ówczesnym komendantem Hufca, druhem Ludwikiem Klamą.

12krag2spotkanie2016

Stanisław Wojciechowski wśród członków Kręgu Starszoharcerskiego
(stoi w pierwszym rzędzie, 8 od prawej)

Druh Stanisław Wojciechowski na początku lat 30. wraz ze Stanisławem Gawronem i Janem Drozdowskim opiekował się lublinieckimi zuchami.

12zuchywoj2016
Druh Wojciechowski wśród zuchów,
na schodach nowo wybudowanej Szkoły Podstawowej nr 1 w Lublińcu

W 1932 r. otrzymał stopień podharcmistrza. Gdy w czerwcu 1933 r. Koło Przyjaciół Harcerstwa ufundowało Hufcowi Lubliniec sztandar, Stanisław Wojciechowski wraz druhami: Alojzym Gajkiem i Stanisławem Gawronem weszli w skład pocztu, który odebrał sztandar z rąk Józefa Bielca, przedstawiciela Chorągwi Śląskiej.

wojsztandar
Druh Stanisław Wojciechowski w poczcie sztandarowym

W tym samy roku uczestniczył z ramienia Hufca Lubliniec wraz z Ludwikiem Klamą, Henrykiem Gaczkiem, Władysławem Wędrychowiczem i Emilem Myszorem w IV Jamboree Skautowym w Gödöllő na Węgrzech.

12wegry17
Wycieczka do Budapesztu, druh Wojciechowski stoi pośrodku

(obok niego po lewej druh Henryk Gaczek, po prawej druh Emil Myszor)

Rok później zorganizował w Gdyni obóz harcerski Hufca, który odbył się w terminie, gdy miasto obchodziło "Święto Morza".

12morze2015rf
Druh Stanisław Wojciechowski na wycieczce w Gdyni (1934) wśród harcerzy
(stoi 6 od lewej)

Latem 1935r. (27.06-10.07) na zaproszenie Związku Harcerstwa Polskiego w Niemczech - wszedł w skład kadry obozu w Siołkowicach  (powiat opolski), gdzie pełnił funkcję instruktora do spraw techniczno-harcerskich.

12niemiec2019wojcie
Druh Wojciechowski - stoi trzeci od prawej
z kadrą obozu w Siołkowicach 1935r.

W 1936 r. druh Wojciechowski rozpoczął pracę w nowo powstałym Śląskim Zakładzie dla Głuchoniemych w Lublińcu na stanowisku nauczyciela.

szklagluichyc20
Wychowankowie Śląskiego Zakładu dla Głuchoniemych w Lublińcu

w okresie przedwojennym

Poza tym pracował także w Publicznej Szkole Dokształcającej Zawodowej w Lublińcu. W 1935 r. wziął udział wraz z harcerzami Hufca Lubliniec w Jubileuszowym Zlocie Harcerstwa Polskiego w Spale. W tym też roku został wybrany na Komendanta Hufca Lubliniec, którą to funkcję sprawował do 1936 roku.

wojsztandar2
Druh Wojciechowski  wśród instruktorów Hufca Lubliniec
(siedzi, drugi od prawej)

W 1936 r. został wybrany do Chorągwianego "Kręgu Rady", złożonego z instruktorów zuchowych Chorągwi Śląskiej.

Nadal rozwijał się zawodowo. W latach 1936-37 odbywał roczny kurs w Państwowym Instytucie Pedagogiki Specjalnej w Warszawie pod okiem samej Marii Grzegorzewskiej. Podejmował także starania o zwiększenie liczby drużyn działających w lublinieckim Hufcu. Dzięki jego zaangażowaniu w Śląskim Zakładzie dla Głuchoniemych powstają drużyny harcerskie, które prowadzą: Jan Handy, Konrad Mańka czy Henryk Gaczek. W 1938 r. głównym trzonem obozu letniego w Nowych Trokach na Wileńszczyźnie jest VII Drużyna Harcerska im. Witolda Regera złożona z harcerzy działających w lublinieckim Zakładzie dla Głuchoniemych, a druh Wojciechowski jest komendantem tego zgrupowania.

troki4
Obóz w  Nowych Trokach, ruiny zamku trockiego (1938r).
Komendant obozu - druh Stanisław Wojciechowski

Pod koniec 1938r. druh Stanisław Wojciechowski otrzymuje licencję nasłuchową - SPL 889, a zaś w marcu 1939r. najprawdopodobniej powołuje i kieruje Harcerskim Ośrodkiem Radiowym w Lublińcu - ze znakiem SP 919 H.

zhpwojciechradio2019

W 1939 r. został zmobilizowany i przydzielony do 11 Pułku Piechoty w Tarnowskich Górach. W kampanii wrześniowej służył w stopniu podporucznika i był dowódcą II plutonu 2 kompanii. 8 września 1939 wraz z Pułkiem brał udział w najkrwawszej bitwie Ponidzia - pod Ksanami, po której uznany został za poległego. W październiku internowanyobozie Calimanesti w Rumunii,

12oflag2
Obóz Calimanestii w Rumunii

następnie trafił do Oflagu VIE w Dorsten w Niemczech, 

12stala3
Stanisław Wojciechowski wśród więźniów Oflagu VIE w Dorsten

(siedzi pierwszy od lewej)

skąd został przeniesiony do Oflagu VI B Dössel - Warburg również na terenie Niemiec

kartka19456
Kartka wysłana przez Stanisława Wojciechowskiego z Oflagu w Dossel

W 1945r. ppor. Stanisław Wojciechowski został członkiem komendy obozu wojskowo-cywilnego w Höxter. W obozie przebywała ludność wyzwieziona w czasie wojny na roboty do Niemiec z Polski, Białorusi i Ukrainy. Stanisław Wojciechowski od maja 1945 do czerwca 1946r na terenie obozu organizował działalność szkoły polskiej. Był także jednym z jej nauczycieli. Brał także udział w organizowaniu kursów zawodowych.

wojciechhoxter2020
Stanisław Wojciechowski  - szkoła polska w obozie Höxter
stoi trzeci od lewej w okularach

Do Polski wrócił w 1946 r. i w tym samy roku podjął pracę w swojej macierzystej placówce, Państwowym Zakładzie Wychowawczym nr 1 dla Dzieci Głuchych w Lublińcu.

12wojciech2
Stanisław Wojciechowski

Najpierw, do 1955r. sprawuje funkcję kierownika Internatu. Następnie w latach 1951-1961 jest kierownikiem Szkoły Podstawowej w PZW nr 1 w Lublińcu, by od 1961r, aż do śmierci w 1968r. kierować całą placówką.

W latach 1945-1949 założył i prowadził harcerstwo na terenie Zakładu. Wraz ze swoimi wychowankami wziął udział w obozie w Międzyzdrojach (1948) i w Suchedniowie (1949). Gdy w 1956 r. harcerstwo odradza się, Stanisław Wojciechowski wspiera aktywnie powstający w Zakładzie - Szczep Harcerski "Szarych Szeregów". Dzięki niemu harcerze tegoż Szczepu przez kolejnych 12 lat biorą udział w 10 wyjazdowych obozach. W efekcie jego starań w styczniu 1961 r. patronem Państwowego Zakładu Wychowawczego Nr 1 dla Dzieci Głuchych w Lublińcu zostaje Konrad Mańka, przedwojenny wychowanek, harcerz, pracownik Śląskiego Zakładu dla Głuchoniemych - stracony w 14 lipca 1942 r. w Katowicach za działalność konspiracyjną.

2344Obraz 201 004
Stanisław Wojciechowski w stolarni

Śląskiego Zakładu dla Głuchych w Lublińcu z Konradem Mańką
(stoi pierwszy po prawej stronie)

Za swoją pracę zawodową i społeczną działalność zostaje odznaczony między innymi Złotym Krzyżem Zasługi i Odznaką Tysiąclecia Państwa Polskiego.

 12wojciechnagr
Stanisław Wojciechowski podczas uroczystości odznaczenia

Odznaką Tysiąclecia Państwa Polskiego

11 sierpnia 1968 roku umiera nagle podczas pełnienia obowiązków służbowych w Lublińcu.  W ostatniej drodze oprócz rodziny, pracowników i wychowanków towarzyszą mu harcerze. Pogrzeb Stanisława Wojciechowskiego, dyrektora wiodącej placówki oświatowo-wychowawczej, byłego komendanta Hufca ZHP i działacza harcerskiego zasłużonego dla społeczności lokalnej odbywa się na cmentarzu parafialnym w Lublińcu

12pogrzebwojc2016
Pogrzeb druha Stanisława Wojciechowskiego,
poczet sztandarowy Hufca ZHP Lubliniec

wojciech2016tgyhujik

Opracowane na podstawie:
Wspomnienia - Jan Wojciechowski
Harcerstwo na terenie miasta Lublińca w latach 1920-1949 - Janusz Bula (2000)
Zespół Ośrodków Specjalnych dla Niesłyszących i Słabosłyszących w Lublińcu - Kazimierz Ziółek, Henryk Machoń

Kroniki Szkoły Podstawowej nr 1 w Lublińcu
Mirosława Komolka - konsultacje

Związek Harcerstwa Polskiego w Niemczech - wybór tekstów źródłowych 1933-1939 - Instytut Śląski w Opolu 1983r.
Wiadomości urzędowe - grudzień 1938r, marzec 1939r.
Zdjęcia:
Zbiory prywatne - Jan i Stanisław Wojciechowscy
Zbiory prywatne - Alojzy i Marcin Gajek
Zbiory prywatne - Mariusz, Wojciech i Henryk Gaczek
Kroniki Szkoły Podstawowej nr 1 w Lublińcu
Mirosława Komolka, Państwowe Seminarium Nauczycielskie Męskie w Lesznie w latach 1920-1935, "Rocznik Leszczyński" 14, 2014,
Archiwum ZHP w Lublińcu