Historia Hufca Lubliniec

Harcerstwo to nie jest coś, co się umie, ale to jest coś czym się jest.

enfrdeitptrues

Świadkowie Historii

facebook_page_plugin

Historia Hufca Lubliniec

Henryk Cyran

Henryk Cyran urodził się w 12 października 1918r. w Bytomiu. Był synem Emila i Ireny Cyran (z domu Handke). Uczęszczał do gimnazjum w Lublińcu. Był harcerzem I MDH im. Tadeusza Kościuszki w Lublińcu. Po gimnazjum - studiował medycynę (stomatologię), dyplom jej ukończenia udało mu się już zdobyć w czasie okupacji.  Aresztowany za działalność konspiracyjną wraz z kolegami: Jerzym Żakiem i Henrykiem Pawłowskim (także lublinieckimi harcerzami).

Jak wspomina Marcpeter Cyran: "Mój ojciec został aresztowany przez SS pod zarzutem, że pracował dla AK, ale nigdy nie udowodniono mu niczego. Aby go złamać stosowano różnorakie tortury, między innymi zawieszono go na haku, rozbito wszystkie jego zęby trzonowe - kolbą rewolweru, przykuto go łańcuchem za nadgarstki i kostki, zamknięto samotnie w ciemności przez 6 miesięcy w małej celi w której ledwo się mieścił...".

18 maja 1942r. trafił do obozu koncentracyjnego Auschwitz w Oświęcimiu. W 1943r. został przeniesiony do obozu koncentracyjnego w Buchenwaldzie, gdzie doczekał wyzwolenia.

listcyran2018tgyh
listbuchenwaldcyran20187
List napisany przez Henryka Cyrana w styczniu 1945r z obozu Buchenwald
adresowany do przyjaciółki Marii Pawłowskiej (siostry Henryka Pawłowskiego)

Po wyzwoleniu obozu dołączył do Polskiego Czerwonego Krzyża w Londynie, następnie przyłączył się do międzynarodowych organizacji UNRRA i IRO, które zapewniały szeroki aspekt opieki medycznej dla wysiedleńców w obozach utworzonych przez armię amerykańską. W późniejszym okresie był odpowiedzialny za pracę Biura Osób Zaginionych i Dokumentów w ramach struktury Organizacji Narodów Zjednoczonych dla Ziemi Baden i Wuntemberg.

W 1950 roku wyemigrował do Australii, gdzie parał się doradztwem, nawiązując współpracę z wieloma australijskimi firmami i zarządami. Wśród nich można wymienić: The Australian Wool Bureau, Australian Diary Produce Board, Quantas i Unilever. Jego wnikliwe artykuły dotykające różnych zagadnień zyskały uznanie światowych autorytetów. Podróżował po Azji i Afryce. Wiele jego krótkich opowiadań i artykułów zostało opublikowanych w australijskiej prasie i niemieckich magazynach.

cyran29018yhydasdd
Henry Borys Cyran (1950r)

Przebywając w obozach zainteresował się ziołami, gdyż były one jedynymi dostępnymi lekarstwami. Efektem tej fascynacji była napisana w 1981r. książka: „Podręczny słownik ziół Nowej Zelandii".

9780856138294 uk 300

W 1984r. wydał książkę biograficzną opowiadającą o swoich przeżyciach w obozie zatytułowaną - Inside Auschwitz, Written in Blood: A Personal Memory. Zmarł 1 kwietnia 1987r.

ksiazkacyranhenryk2017tyha

Tak o swoim ojcu opowiada - Marcpeter Cyran: "Byłem ostatnim z trójki dzieci, urodzonym w 1956r. w Launceston na Tasmani. W związku z zainteresowaniami mojego ojca często się przeprowadzaliśmy. I tak już w następnym roku przeprowadziliśmy się na King Island, w Cieśninie Bassa. Po kilku latach przenieśliśmy się do Melbourne. Kolejnym miejscem gdzie zamieszkaliśmy była druga najstarsza farma w Australii, zwana Glenfield Farm, która została zbudowana dla dr Throsby podczas pierwszej kolonizacji Australii. Następnie do 1965r. mieszkaliśmy na Pittwater na północnym brzegu Sydney. Mój ojciec miał wiele zainteresowań. Między innymi uwielbiał malować farbami olejnymi, rzeźbił i tkał.

marcpetercyran19992
Henry Borys Cyran ( po lewej w 1985, po prawej 1970r)

Stosował przy tym australijskie motywy i motywy kwiatowe. Bardzo dobrze znał się na geologii. Często zabierał nas na swoje wyprawy podczas których badał skały, a my mieliśmy niepowtarzalną okazję, by na żywo obejrzeć przeróżne skały i kamienie szlachetne takie jak: szafir, karnet, topaz czy złoto. Uwielbiał zbierać muszle z brzegu morza i robić z nich różne rzeczy:) Mówił płynnie 7 językami: polskim, niemieckim, rosyjskim, hiszpańskim, francuskim, angielskim, znał też łacinę. Całkiem nieźle radził sobie także z językiem indonezyjskim, malajskim, chińskim, japońskim i Kmer (języku Kambodży). Mój tata miał niesamowity dar mowy i potrafił porozumieć się z każdym:)".

Emil Cyran, ojciec Henryka - urodził się 20 października 1886 w Bogunicach k. Raciborza. W latach 1919–1922 był przewodniczącym PCK na Śląsku i kierował akcją charytatywną na rzecz powstań śląskich oraz wdów i sierot po powstańcach. W 1921 roku został redaktorem i wydawcą założonego wówczas pisma pod nazwą „Goniec Śląski”, które położyło znaczne zasługi w polskiej przedplebiscytowej akcji propagandowej. Od 1922 roku był dyrektorem Śląskiego Zakładu Psychiatrycznego  w Lublińcu dyrektor Śląskiego Zakładu Psychiatrycznego w Lublińcu.

cyranszymala2015
Dr. Emil Cyran, na zdjęciu drugi od lewej wraz z księdzem Janem Szymałą

w drugim rzędzie pierwszy od prawej - Henryk Gaczek (lata przedwojenne)

Współpracował z księdzem Janem Szymałą, który w okresie międzywojennym był także kapelanem Zakładu Psychiatrycznego. Emil Cyran wspierał ruch harcerski w Lublińcu. Należał do Koła Przyjaciół Harcerstwa. Przeprowadzał kursy sanitarne dla harcerzy. W 1939 roku Gestapo poszukiwało go listem gończym. Wojnę spędził w obozach jenieckich w Rumunii i w Niemczech. Po wyzwoleniu wrócił do kraju i nadal szefował Państwowemu Szpitalowi dla Nerwowo i Psychiczne Chorych.

cyranlata602017Dr. Emil Cyran - pierwszy od prawej
wraz ze swoimi współpracownikami ze Szpitala
drugi od lewej Henryk Gaczek (lata powojenne)

Zmarł 12 sierpnia 1966 w szpitalu w Katowicach i został pochowany na cmentarzu w Bysławiu (powiat tucholski). 1 kwietnia 1970 roku uroczyście obchodzono 75-lecie szpitala z udziałem wojewody Jerzego Ziętka i odsłonięto pamiątkową tablicę poświęconą osobie dr Emila Cyrana. Jednocześnie nadano szpitalowi jego imię.

cyranzietek2017rtyh

Opracowane na podstawie:
Lubliniecki Pamiętnik Pedagogiczny - Ludwik Markowiak
http://auschwitz.org/muzeum/informacja-o-wiezniach
Archiwum Hufca Lubliniec
Wikipedia
Wspomnienia - Marcpeter Cyran

Zdjęcia:
Archiwum Hufca Lubliniec
Archiwum prywatne - Mariusz Gaczek