Historia Hufca Lubliniec

Władysław Planetorz urodził się 14 grudnia 1910r. w podkozielskiej wsi Cisek, w rodzinie Józefa i Marii z domu Cichoń. Ojciec Władysława - Józef Planetorz, był inicjatorem utworzenia Towarzystwa Śpiewaczego w Cisku, prezesem Związku Polaków na powiat Koźle, założycielem szkoły polskiej, Powstańcem Śląskim. W domu rodzinnym Planetorzów mieściła się polska biblioteka.

Dom rodzinny Planetorzów w Cisku

W czasie plebiscytu młody Władek rozlepiał polskie afisze, rozrzucał ulotki, a gdy wybuchło III powstanie, stał się jednym z jego najmłodszych łączników dostarczających przez Odrę /na tereny opanowane przez powstańców/ wieści o sytuacji.

Władysław Planetorz początkowo uczył się w szkole niemieckiej. Z chwilą utworzenia w Cisku polskiej szkoły mniejszościowej, przeniósł się do niej, a po jej ukończeniu kontynuował naukę w seminarium nauczycielskim w Bydgoszczy. W pażdzierniku 1925r. podjął naukę w gimnazjum im. Adama Mickiewicza w Lublińcu (grupę z Opola w liczbie 120 uczniów sprowadził do Lublińca - ksiądz pułkownik Jan Szymała, mieszkali oni w bursie szkolnej), gdzie zetknął się z pasją swego życia – harcerstwem.

Miejskie Gimnazjum Koedukacyjne w Lublińcu przy ulicy Sobieskiego 8

Wstąpił do I Męskiej Drużyny Harcerskiej im. Tadeusza Kościuszki, której opiekunem był profesor Alfred Jesionowski (krytyk literacki, publicysta, współorganizator tajnego nauczania na terenie Rzeszy z ramienia Śląskiego Biura Szkolnego Sekcji Zachodniej Departamentu Informacji i Propagandy Delegatury Rządu).

W drużynie zdobywał sprawności, m.in. stolarza, samarytanina, ambulansisty, mistrza do wszystkiego. W 1927 roku został jej drużynowym i tą funkcję pełnił do 1930r.

Władysław Planetorz (pierwszy od lewej)
- drużynowy I MDH im. Tadeusza Kościuszki w Lublińcu
Podczas Zlotu Hufca w 1930r.

Wraz z drużyną brał udział w I Zlocie Hufca w Lublińcu (1927r), oraz w II Zlocie Narodowym w Poznaniu.

Odznaka pamiątkowa
z II Narodowego Zlotu Harcerzy w 1929rr. w Poznaniu

Po utworzeniu w Bytomiu polskiego gimnazjum w listopadzie 1932r. stał się jego uczniem

Uczniowie Polskiego Gimnazjum w Bytomiu w roku 1932

i jednym z pierwszych sześciu absolwentów.

Władysław Planetorz (drugi od lewej - stoi)
- jeden z 6 pierwszych absolwentów Gimnazjum Polskiego w Bytomiu

W Bytomiu wstąpił do Związku Harcerstwa Polskiego w Niemczech do Drużyny Harcerskiej im. Zawiszy Czarnego, pracował w samorządzie szkolnym, współredagował gimnazjalne pismo „Idziemy”.

"Pisemko "Idziemy, którego redaktorem był i.innymi W. Planetorz

Po ukończeniu gimnazjum w maju 1935r. rozpoczął studia na wydziale filologii słowiańskiej uniwersytetu w Królewcu, skąd wkrótce przeniósł się do Wrocławia (listopad 1937r). W 1936r. odbył pod kierunkiem Aleksandra Kamińskiego kurs namiestników zuchowych w Nierodzimiu. Ukończył go z wynikiem celującym, awansując na podharcmistrza i obejmując funkcję kierownika Wydziału Zuchów w Naczelnictwie ZHP w Niemczech.

Symbol - Związku Harcerstw Polskiego w Niemczech

Jeździł teraz z naczelnikiem ZHP – Józefem Kachlem - po terenie Rzeszy, zakładał drużyny, aktywizował ruch zuchowy i organizował kolonie. Awansował na zastępcę naczelnika ZHP w Niemczech na cały teren Prus Wschodnich.

Władysław Planetorz

W czerwcu zostaje usunięty z Uniwersytetu Wrocławskiego, a w lipcu 1939 – jako obywatel niemiecki - został wcielony do Wermachtu i skierowany do garnizonu w Świdnicy. Po wybuchu wojny założył z kolegami tajną organizację, działającą w rejonie Bytomia i Strzelec Opolskich. Później z harcerką Jadwigą Kauczorówną, przebywającą na przymusowych robotach pod Wrocławiem - wstąpił do Szarych Szeregów.

25 kwietnia 1941r. został aresztowany jako podejrzany o zdradę narodu i państwa niemieckiego. Przeszedł przez Oświęcim, Mauthausen-Gusen, gdzie esesmani w wigilię urządzili mu w mrozie i śniegu kilkugodzinne ćwiczenia padania, czołgania, powstawania. Zakończyło się to dla Planetorza zapaleniem płuc, a później gruźlicą. Dopiero w 1943 wytoczono mu proces i skazano na trzy i pół roku ciężkiego więzienia. Był więziony we Wrocławiu, Brzegu i wreszcie w twierdzy kłodzkiej, gdzie katowany i głodzony zmarł 16 lutego 1944 roku. Z tej kaźni zachował się gryps na odwrocie listu brata: „Niech żywi nie tracą nadziei... kto  dożyje wolny będzie, a kto umarł wolnym już..."

 
Tablica pamiątkowa - upamiętniająca ofiary hiterowskich Niemiec

Został pochowany na cmentarzu komunalnym w Kłodzku. W maju 1979r. staraniem władz miejskich Kędzierzyna – Koźla, prochy Władysława Planetorza zostały sprowadzone na jego rodzinną ziemię i pogrzebane na cmentarzu komunalnym na Kuźniczce.

Grób z prochami Władysława Planetorza na cmentarzu komunalnym w Kędzierzynie Koźlu

Opracowane na podstawie: 
dh. hm. Jan Płowucha, Syn tej ziemi, Kędzierzyn Koźle 1988r
Marian Ożarowski - Wspomnienia
Krystyna Heska-Kwaśniewicz, Taki to mroczny czas, Katowice 2004r
Jerzy Lubos - Dzieje Polskiego Gimnazjum w Bytomiu, Katowice 1971r
Tadeusz Oracki, Słownik biograficzny Warmii, Mazur i Powiśla XIX i XX wieku, Warszawa 1983

Fotografie:
Publiczne Gimnazjum im Władysława Planetorza w Cisku
FotoPolska.eu - Ocalić od zapomnienia
Jerzy Lubos - Dzieje Polskiego Gimnazjum w Bytomiu
Archiwum ZHP Lubliniec
Zbiory prywatne: Ludwik Klama i Grażyna Maria Morgała
Zbiory prwywatne: Krzysztof Korkus