Historia Hufca Lubliniec

Harcerstwo to nie jest coś, co się umie, ale to jest coś czym się jest.

enfrdeitptrues

Świadkowie Historii

Biografie Harcerskie

Józef Schwestka

Józef Schwestka urodził się 16 grudnia 1923r. w Mikołowie. Matka Katarzyna zmarła w czasie połogu, ojciec zginął w kopalni jeszcze przed urodzeniem Józefa. Dzieciństwo spędził w Siemianowicach Śląskich - wychowywany przez przybranego ojca - Pawła Spałka. Jako nastolatek wraz z ojcem pracował w "biedaszybach" rozwożąc urobek po mieście.

biedaszybysiemanioce2017ty
Biedaszyby w Siemianowicach Śląskich (okres międzywojenny)

15 września 1934r. wstąpił do drużyny harcerskiej w Lublińcu, zaś przyrzeczenie harcerskie złożył trzy lata później  -24 czerwca 1937r. na ręce phm. Łukasińskiego w DH w Siemianowicach Śląskich, gdzie poznał druhów: Emanuela Waloszka i Hermana Wróbla, z którymi podczas okupacji będzie działał w konspiracji.

szchwestkaksia2017ftg

W 1937r. zdaje egzaminy do Gimnazjum im. Jana Śniadeckiego w Siemianowicach, a w 1938r. przeniósł się do Gimnazjum im. Adama Mickiewicza do Lublińca, do którego uczęszczał do czerwca 1939r. Tam też wstąpił do I Męskiej Drużyny Harcerskiej im. Tadeusza Kościuszki, działającej przy lublinieckim gimnazjum, której drużynowym w tym czasie był Paweł Jendrysik.

Pod koniec sierpnia wraca do Siemianowic i zgłasza się do obywatelskiego komitetu samoobrony. W pierwszych dniach wojny roznosił meldunki i pełnił funkcję obserwacyjne na dachach budynków. 

Podczas pierwszych miesięcy okupacji pracuje "u bauera" (chłopa) w Emden an der Ems w pobliżu granicy holenderskiej. Po powrocie z robót rolnych otrzymał z Arbeitsamtu skierowanie do pracy w drogerii w Bytkowie.

Wtedy też nawiązał kontakt z działającym już w konspiracji Emanuelem Waloszkiem i wstąpił do organizacji "Orzeł Biały". Początkowo jego zadania ograniczały się do zwalczania hitlerowskiej propagandy. Wraz z druhami zmieniali treści afiszy i plakatów (które także zrywali), zabezpieczali i gromadzili polskie książki. Jesienią 1940r. brał udział w zdobyciu materiałów wybuchowych. Kolportuje i przepisuje gazetki podziemne. W lutym 1940r. zostaje włączony do ZWZ. 

waloszek i schwestka
Józef Schwestka i Emanuel Waloszek (zdjęcie z 1940 roku)

Wiosną 1941r. wraz z Józefem Urbańczukiem otrzymuje zadanie zorganizowania komórki konspiracyjnej w Lublińcu. Niestety osoba, z którą się spotyka na miejscu działa pod przykrywką dla Niemców. Jest możliwe, że osobą tą był Józef Bartocha, komendant ZWZ w Lublińcu, który okazał się konfidentem gestapo i który „wystawił” wszystkich swoich podkomendnych w liczbie 46, przekazując gestapo ich wykaz i doprowadzając do ich aresztowania w grudniu 1940 roku (w tym m.innymi: Ludwika Klamę, Pawła Jendrysika czy Konrada Mańkę). Nieświadomy tego druh Józef informuje go o zasadach działania grup konspiracyjnych. Podaje też mu swój adres. W czerwcu zostaje aresztowany przez Gestapo wraz z z pozostałymi druhami działającymi w Siemianowicach. Następnie jest torturowany i przesłuchiwany. Więziony w Katowicach, Bytomiu, Gliwicach, Oświęcimiu i Berlinie. 4 marca 1942r. został skazany na 10 lat więzienia, które spędził w wiezieniu w Wołowie(Wohlau) i Buchenwaldzie.

szchwestkaksia2017ftg234

Pod koniec 1944r. brał udział w "marszu śmierci" wędrując pieszo wraz z innymi więźniami do Drezna. Przewieziony do obozu w Stolbergu, doczekał tam wyzwolenia w maju z rąk żołnierzy amerykańskich. 

szchwestkaksia2017ftg2

W czwercu 1945r. wrócił do Polski.

szchwestkaksia2017ftg23

Od września 1945r do marca 1946 przebywał w Zgorzelcu (Zgorzelice), gdzie będąc nauczycielem w szkole podstawowej, między innymi tworzył pierwsze drużyny harcerskie - pełniąc funkcję drużynowego MDH im Tadeusza Kościuszki. Następnie wyjeżdża do Olesna, gdzie odbywa praktyki leśniczego (pod opieką leśniczego Józefa Kałki), równocześnie obejmuję funkcję drużynowego I MDH im Romualda Traugutta, a następnie zostaje referentem drużyn harcerskich przy Komendzie Hufca Olesno.

Rok później pracuje w Krzyżowej, pełniąc funkcję p.o Leśniczego Leśnictwa Polesie.

szchwestkaksia2017ftg2345

To nie koniec wędrówki druha Józefa po Polsce. W latach 1949-1950 w Nowej Soli pełni funkcję komendanta Hufca.

nowasol2017rtgyhszwest

W Niemodlinie pełni funkcję zastępcy komendanta Hufca.

niemodlin1958szwestka
Niemodlin 1958r.

nowasol2017rtgyhszwest6

W 1960r. otrzymuje stopień harcmistrza.

szchwestkaksia2017ftg234yh
Druh Józef Schwestka

W 1962r. wyjechał do Szklarskiej Poręby i do emerytury pracował w Funduszu Wczasów Pracowniczych.

Druh Józef Schwestka zmarł na zawał serca w Szklarskiej Porębie - 13 marca 1981r. i został pochowany na cmentarzu parafialnym przy ulicy kard. Stefana Wyszyńskiego.

grobszwestak2016tyhu

W latach latach 70-tych za sprawą Tadeusza Kura, druh Józef stał się bohaterem dwóch książek opowiadających o walce harcerzy z Niemcami w czasie okupacji: "Dziewięciu dzielnych z Siemianowic" oraz "Ćwiki z warowni Śląsk".

Opracowano na podstawie:
"Ćwiki z warowni Śląsk" - Tadeusz Kur, Warszawa 1982r.
http://slaskipolska.pl - "Grupa Waloszka" - Wojciech Kempa, 2016r.
Wspomnienia - Urszula Szwestka (Piechowicz)

Zdjęcia:
http://slaskipolska.pl - "Grupa Waloszka" - Wojciech Kempa, 2016r.
Georgshutte w Siemianowicach: Osiedle Jerzego na starych zdjęciach - zdjęcia zebrane przez Mariana Jadwiszczoka
Archiwum rodzinne Schwestków
Archiwum Hufca ZHP Lubliniec